Wat is een kindsdeel?
Een kindsdeel is het deel van de erfenis waarop een kind wettelijk recht heeft na het overlijden van een ouder. In Nederland wordt dit in beginsel geregeld door het versterferfrecht. Dit zijn de standaardregels van het erfrecht over wie de erfgenamen zijn, zonder het laten opmaken van een testament. Door een testament op te maken, kunt u van deze regels afwijken.
Als er geen testament is opgemaakt, erven de langstlevende partner en de kinderen ieder een gelijk erfdeel van de nalatenschap. De langstlevende partner verkrijgt alle goederen en schulden van de nalatenschap. De kinderen verkrijgen hun erfdeel in de vorm van een niet-opeisbare vordering op de langstlevende ouder. De vordering is pas opeisbaar bij het overlijden van de langstlevende ouder.
De vorderingen van de kinderen zijn in beginsel renteloos, maar de erfgenamen mogen binnen de aangiftetermijn van de erfbelasting een ander rentepercentage afspreken. Deze rente hoeft de langstlevende ouder niet jaarlijks te betalen, maar vervalt pas bij het overlijden van de langstlevende ouder.
Erfbelasting
Bij het overlijden van de eerste ouder is (afhankelijk van de hoogte van de nalatenschap) erfbelasting verschuldigd. Zie hiervoor ook onze eerdere blog Erfbelasting betalen: hoe werkt dat precies? – Schipper Accountants. De erfbelasting moet over zowel het erfdeel van de langstlevende ouder worden betaald, als over de erfdelen van de kinderen. Voor de langstlevende ouder geldt een hoge partnervrijstelling, waardoor de belastingdruk vaak beperkt blijft. Voor kinderen geldt een veel lagere vrijstelling, waardoor er over de erfdelen van de kinderen vaker erfbelasting is verschuldigd.
Omdat de kinderen enkel een niet-opeisbare vordering op de langstlevende ouder erven, moet veelal de verschuldigde erfbelasting over de erfdelen van de kinderen worden voorgeschoten door de langstlevende ouder. De voorgeschoten erfbelasting wordt als hoofdregel verrekend met de niet-opeisbare vordering van de kinderen.
In principe zijn de kindsdelen niet opeisbaar, maar er zijn specifieke wettelijke en testamentaire bepalingen die bepalen wanneer kindsdelen wel opeisbaar zijn. Kinderen ontvangen hun erfdeel vaak pas na het overlijden van de langstlevende ouder.
Wanneer is er sprake van een schenking?
De langstlevende ouder kan besluiten om de niet-opeisbare vorderingen van de kinderen (de kindsdelen) eerder uit te betalen dan wanneer deze volgens de wet of het testament opeisbaar zijn. Dit kan als de langstlevende ouder nog leeft en besluit om de kindsdelen uit te keren om de kinderen financieel te ondersteunen. Bijvoorbeeld op het moment dat de langstlevende ouder tijdens leven de eigen woning verkoopt, waardoor er geld vrij beschikbaar komt.
Als de langstlevende ouder besluit om de kindsdelen eerder uit te betalen dan dat deze opeisbaar zijn op grond van de wet of het testament, wordt dit mogelijk gedeeltelijk als een schenking gezien. Hierover kan schenkbelasting zijn verschuldigd. In hoeverre dat het geval is hangt af van de gemaakte renteafspraken én het feitelijk uitbetaalde bedrag.
- Rentevrij: Als de kindsdelen renteloos zijn, wordt een eerdere uitbetaling van het gehele bedrag fiscaal gezien als een schenking. De waarde van deze schenking wordt berekend op basis van een percentage van de schuld, vermenigvuldigd met een factor die afhankelijk is van de leeftijd van de langstlevende ouder. Hoe jonger de ouder, hoe hoger de factor.
Bijvoorbeeld, als het kindsdeel € 50.000 bedraagt en de ouder is 81 jaar oud, dan kan de fiscale waarde van het kindsdeel € 38.000 zijn. Bij volledige uitbetaling wordt er dan €12.000 als schenking beschouwd. Hierover is schenkbelasting verschuldigd.
Om in dit geval schenkbelasting te voorkomen kan gekozen worden om een lager bedrag uit te betalen ter finale kwijting van de schuld inzake de kindsdelen. Hoe hoog dit bedrag is hangt af van de (statische) levensverwachting van de ouder en van de marktrente op het moment van aflossen. Recent heeft de belastingdienst in een Kennisgroepstandpunt de toezegging gedaan dat voor de marktrente mag worden aangesloten bij marktrente die wordt gehanteerd binnen de loonbelasting. Het uit te betalen bedrag is vaak hoger bij de huidige marktrenten dan de berekening hierboven op grond van de fiscale uitgangspunten.
- Rentedragend met een samengestelde rente: Als de kindsdelen rentedragend zijn, kunnen zich vele situaties voordoen. Een veel voorkomende situatie is dat daarbij sprake van een samengestelde rente. Een samengestelde rente houdt in dat ook rente over de reeds vervallen rentetermijnen in rekening wordt gebracht. Indien deze samengestelde rente hoger is dan de marktrente, dan kan het volledige kindsdeel uitbetaald worden.
- Rentedragend met een enkelvoudige rente: Met name bij overlijdens enige tijd geleden is vaak sprake van een enkelvoudige rente. Daarbij wordt jaarlijks een rente vergoed over het kindsdeel, maar niet over de tot dan toe vervallen rentetermijnen. In dat geval is van belang om bij een gedeeltelijke uitbetaling vast leggen of dit in mindering komt op het kindsdeel zelf óf de opgebouwde rente, omdat dit voor de fiscale gevolgen van groot belang is.De opgebouwde rentevordering is voor de fiscale afwikkeling goed te vergelijken met het hierboven aangeduide rentevrije kindsdeel.
De fiscale afwikkeling het kindsdeel zelf is goed vergelijkbaar met een rentedragende schuld op basis van een samengestelde rente, nadat de van toepassing zijnde enkelvoudige rente is herrekend naar een samengestelde rente.
Tenslotte
In deze blog ligt de focus op het uitbetalen van kindsdelen. Er zijn echter nog vele andere manieren om uw kinderen financieel te ondersteunen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het verstrekken van een lening of het doen van een schenking. Het hangt af van uw specifieke omstandigheden en wensen welke optie voor u en uw kinderen het meest aantrekkelijk is.
Vraag advies aan een specialist
Het uitbetalen van kindsdelen bij een nalatenschap is een complex proces met belangrijke fiscale implicaties. Het is essentieel om goed geïnformeerd te zijn over de mogelijke stappen én de alternatieven. Laat u hierover goed informeren door een notaris of fiscalist. Door de juiste stappen te nemen, voorkomt u mogelijk onverwachte belastingaanslagen. Vragen? Neem vrijblijvend contact met ons op.
